Naukowcy z Centrum Badań nad Ryzykiem Egzystencjalnym Uniwersytetu w Cambridge ostrzegają, że nawet wzrost temperatury o 2°Cklimatyczny> może prowadzić do poważnych konsekwencji. Jednocześnie wskazują, że bez głębszej analizy najgorszych możliwych scenariuszy trudno jest precyzyjnie określić „próg katastrofy”. Prognozy wskazują, że wzrost średniej temperatury o 3°C czy 4°C jest coraz bardziej prawdopodobnyklimatu>, a jego skutki mogą być tragiczne dla ludzkości. Brakuje jednak konkretnych wyliczeń co, w jakich sytuacjach, powoduje określone, trwałe skutki.
Naukowe definicje katastrofy klimatycznej
Katastrofę klimatyczną można zdefiniować jako pojawienie się zagrożeń dla warunków do życia i przetrwania ludzi w długim terminie. Najnowszy raport IPCC wskazuje, że wzrost poziomu mórz, straty ponoszone przez kraje globalne Południa oraz przesiedlenia ludności mogą bezpośrednio zagrażać egzystencji wielu społeczności. Jednak brak konkretnych danych na temat liczby zgonów czy innych konsekwencji dla ludzi utrudnia określenie „punktu krytycznego”, od którego można mówić o katastrofie klimatycznej.
Według najnowszych prognoz naukowych z października 2018 roku istnieje prawdopodobne zagrożenie globalną katastrofą klimatyczną w nadchodzących latach, jeśli nie zostaną podjęte skuteczne działania w celu zmniejszenia ryzyka. Zadanie zapobieżenia katastrofie staje się coraz trudniejsze dla obecnej populacji ludzkiej.
Zmiany klimatu nie są już postrzegane jako odległa przyszła groźba, ale stały się palącym problemem dla obecnego pokolenia. Wykorzystanie paliw kopalnych na dużą skalę znacząco zwiększyło ilość gazów cieplarnianych w atmosferze, prowadząc do katastrofalnych konsekwencji dla środowiska.
Przyszłe prognozy temperatur i punktów krytycznych
Badania naukowe wskazują, że ocieplenie klimatu postępuje w niepokojącym tempie. Część naukowców uważa, że wzrost średniej temperatury Ziemi w XXI wieku o co najmniej 2°C jest już przesądzony, a ten krytyczny próg może zostać przekroczony nawet za 30 lat. Prognozy temperatur wskazują, że przekroczenie poziomu 5°C może być „więcej niż katastrofalne”, a powyżej 6°C – „bezsporną globalną katastrofą”.
Dodatkowo, naukowcy ostrzegają przed możliwym wystąpieniem niebezpiecznych efektów kaskadowych w systemie klimatycznym, takich jak gwałtowna utrata morskich chmur stratocumulus. Te sprzężenia zwrotne mogą uruchomić nieodwracalne zmiany w skali globalnej, prowadząc do katastrofalnych skutków .
Według prognoz, średnioroczna globalna temperatura w okresie 2020-2024 szacowana jest na 0,91–1,59°C ponad poziomem przedindustrialnym. Jednocześnie, ostatnie pięć lat to najgorętsze w historii od 1850 roku, a globalna temperatura powierzchni była o 1,09°C wyższa w dekadzie 2011-2020 niż w latach 1850-1900. Dane te pokazują, że ocieplenie klimatu to niepodważalna rzeczywistość, której skutki będą odczuwalne w nadchodzących latach i dziesięcioleciach.
kryzys klimatyczny prognozy
Najnowsze raporty Międzynarodowego Panelu ds. Zmian Klimatu (IPCC) alarmują, że nawet przy ograniczeniu globalnego ocieplenia do 2°C w stosunku do epoki przedindustrialnej, istnieje bardzo wysokie ryzyko poważnych konsekwencji dla unikalnych ekosystemów oraz wystąpienia ekstremalnych zjawisk pogodowych. Prognozy te wskazują, że duże obniżenie emisji gazów cieplarnianych w najbliższej przyszłości nie gwarantuje, że ryzyko przekroczenia krytycznych punktów w systemie klimatycznym spadnie do zera.
Naukowcy ostrzegają, że każdy kolejny stopień przyszłego ocieplenia ma kluczowe znaczenie i zwiększa ryzyka klimatyczne zagrażające ludzkości. Według prognoz IPCC, należy spodziewać się znaczącego wzrostu ekstremalnych zjawisk pogodowych, takich jak fale upałów, susze, powodzie i pożary lasów. Scenariusze te wskazują, że niepodjęcie natychmiastowych działań może doprowadzić do szeregu poważnych konsekwencji społecznych, ekonomicznych i środowiskowych.
Raporty IPCC podkreślają konieczność znaczącego zwiększenia finansowania i wdrażania scenariuszy klimatycznych mających na celu ograniczenie przyszłego ocieplenia i związanych z nim ryzyk klimatycznych. Bez podjęcia zdecydowanych kroków, prognozy te wskazują na zagrożenie daleko idących skutków zmian klimatu, które mogą narazić na poważne konsekwencje miliony ludzi na całym świecie.
Obserwowane skutki zmian klimatu
Ekstremalne zjawiska pogodowe, takie jak fale upałów, susze oraz pożary lasów, stają się coraz częstsze i silniejsze. Jest to bezpośredni efekt zmian klimatu wywołanych przez człowieka. Tylko w lecie 2022 roku w Europie odnotowano prawie 62 000 nadmiarowych zgonów spowodowanych falami upałów. Tego typu zjawiska mają daleko idące konsekwencje społeczne i gospodarcze – wpływają na śmiertelność, zdrowie, produktywność pracowników oraz powodują straty ekonomiczne.
Według najnowszych danych, średnia temperatura na świecie przekroczyła już próg 1,5 °C w stosunku do poziomu sprzed epoki przemysłowej. W najlepszym scenariuszu, Europa będzie musiała nauczyć się żyć w klimacie o 3 stopnie cieplejszym. Ekstremalne zjawiska pogodowe, takie jak fale upałów, susza i pożary, będą występować coraz częściej, a ich skutki będą coraz dotkliwsze.
Najnowsze dane wskazują, że skutki zmian klimatu są już odczuwalne na całym świecie. W Europie zaobserwowano m.in. pożary spowodowane suszą i falami upałów w Grecji, powodzie i osuwiska w Słowenii, burzę Hans w Skandynawii oraz falę upałów Cerber z rekordową temperaturą w wielu krajach. Według prognoz, do 2050 roku w Polsce rocznie z powodu upałów może umierać nawet 3 tysiące ludzi, a 15 milionów osób może doświadczyć niedoborów wody.
Ograniczenia w prognozowaniu kryzysu klimatycznego
Modele klimatyczne, choć stale udoskonalane, napotykają na ograniczenia w dokładnym przewidywaniu najgorszych scenariuszy związanych z kryzysem klimatycznym. Naukowcy podkreślają, że te modele nie do końca uwzględniają potencjalnie niebezpieczne sprzężenia zwrotne, takie jak utrata morskich chmur stratocumulus, co może prowadzić do niedoszacowania ryzyka klimatycznego.
Niepewność prognoz wynika również z niewystarczającego zrozumienia niektórych kluczowych punktów krytycznych w systemie klimatycznym. Naukowcy stale badają mechanizmy tych punktów, starając się lepiej określić prawdopodobieństwo ich przekroczenia i potencjalne konsekwencje. Jednak złożoność procesów klimatycznych sprawia, że wciąż istnieje znaczna niepewność co do przyszłych zmian.
Pomimo tych ograniczeń, modele klimatyczne pozostają niezbędnym narzędziem do analizy i przewidywania trendów klimatycznych. Ciągłe udoskonalanie modeli, gromadzenie nowych danych oraz lepsze zrozumienie sprzężeń zwrotnych i punktów krytycznych pozwolą na stopniowe zwiększanie dokładności prognoz dotyczących kryzysu klimatycznego w nadchodzących latach.
Znaczenie ograniczenia emisji gazów cieplarnianych
Naukowcy jednoznacznie stwierdzają, że każdy kolejny poziom ocieplenia klimatu ma kluczowe znaczenie i zwiększa zagrożenie dla ludzkości. Dlatego pilne działania na rzecz redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz przejście na zrównoważony rozwój mają kluczowe znaczenie dla złagodzenia skutków kryzysu klimatycznego.
Nawet przy dużym obniżeniu emisji, ryzyko przekroczenia punktów krytycznych w systemie klimatycznym nadal będzie wysokie, wymagając dalszych działań adaptacyjnych. Prognozy wskazują, że wzrost globalnych temperatur o 1,5°C może skutkować spadkiem globalnego PKB o 3,2%, a dalsze ocieplenie doprowadzi do jeszcze poważniejszych konsekwencji gospodarczych i społecznych.
Ograniczenie emisji gazów cieplarnianych to znacznie tańsza droga niż pozostawanie biernym wobec skutków zmian klimatu. Dlatego tak kluczowe jest przyspieszenie działań na rzecz przyszłego ograniczenia globalnego ocieplenia i przejście na bardziej zrównoważony model rozwoju.
